Naar inhoud

Geschiedenis van Zwijndrecht en Burcht in een notendop

Burcht en Zwijndrecht liggen op zandruggen aan de rand van een krekengebied. De naamgeving verwijst hiernaar. Zowel Zwijndrecht als Burcht zijn beide afgeleid van Germaanse woorden: swina drifti en burgipja. Burgipja betekent eenvoudigweg berk. Dit verwijst vermoedelijk naar de vegetatie die op de droge zandgrond groeide. Swini en drifti zijn synoniemen en betekenen beide kreek.

In 1281 werden beide dorpen in één heerlijkheid ondergebracht. Dit bleef zo tot 1667, toen verdeelde Jacomo Antonio Carenna de heerlijkheid onder zijn twee zonen. In 1977 bracht de fusie beide gemeenschappen na 300 jaar terug bij elkaar.

Zwijndrecht en Burcht werden door hun strategische ligging ten opzichte van Antwerpen meer dan eens het slachtoffer van talrijke oorlogen in onze gewesten. Vooral tijdens het beleg van Antwerpen (1583-1585) werden beide dorpen zwaar geteisterd. Tijdens de Brabantse Omwenteling (1789-1790) en de Franse Revolutie (1794) laaiden de gemoederen fel op. Zowel bij het begin als op het einde van de Tweede Wereldoorlog vielen er vele burgerslachtoffers.

Geografisch en historisch gezien maken Zwijndrecht en Burcht deel uit van het Waasland, van de provincie Oost-Vlaanderen en het graafschap Vlaanderen. In 1923 werden zij overgedragen aan de provincie Antwerpen. Het Vlaams Hoofd werd op hetzelfde moment ingelijfd bij de stad Antwerpen en kreeg een voorname woonfunctie (Sint-Anneke of Antwerpen-Linkeroever).

Burcht en Zwijndrecht waren landelijke gemeenten, maar in het midden van de 19de eeuw werd Burcht op vrij korte tijd een gemeenschap met zware industrie. Vanaf het begin van vorige eeuw werd de vruchtbare Borgerweert opgespoten met baggerspecie. Het landelijke noorden van de gemeente werd eveneens opgespoten en er vestigden zich enkele grote bedrijven.

Zwijndrecht werd een voorstedelijke gemeente, met een uitgestrekte industrie en een voornaam woongebied, doorsneden door grote verkeersaders. 

De geschiedenis van Zwijndrecht en Burcht werd uitgegeven in drie boekdelen. De boeken zijn te koop bij de cultuurdienst. Deel 1 is helaas uitgeput. Je kan de boeken ook raadplegen in de bibliotheek.