Gemeentelijk standpunt over de verzetting van de infrastructuurwerken Oosterweel – Linkeroever

Hier en daar gaan stemmen op om de werken voor de Oosterweelverbinding tijdelijk te laten stopzetten. Ongeacht de uitkomst daarvan koppelt de gemeente Zwijndrecht vijf randvoorwaarden aan de verderzetting van de infrastructuurwerken op haar grondgebied.

De gemeente is hierover in overleg met Lantis, bouwheer van de werken.

1. Bijstelling van het standstill-principe

De infrastructuurwerken op grondgebied Zwijndrecht mogen minstens geen directe of indirecte verslechtering van de verontreinigingstoestand met zich meebrengen.

Dit was reeds het gemeentelijk standpunt toen er op basis van de beschikbare rapporten nog sprake was van een stabiele en niet-humaan-risicovolle situatie met verspreidingsrisico van de verontreinigingskern (3M-site) via het grondwater bij bronbemaling op de Oosterweelwerf.

Dit standpunt blijft ongewijzigd, maar moet worden verstrengd door voortschrijdend inzicht tijdens de voorbije maanden. Enerzijds is gebleken dat het verspreidingsrisico via het grondwater eerder beperkt en goed beheersbaar is. Lantis doet op dit vlak overigens het nodige. Anderzijds is niet alleen de omvang van de verontreiniging in het vaste deel van de bodem duidelijk geworden, maar ook het risico voor mens en milieu dat deze bodemverontreiniging met zich meebrengt.

Een directe verslechtering op specifieke locaties doet zich voor bij homogenisering van de verontreiniging over relevante concentratiecontouren heen, of bij stockage van PFOS-houdende grond op deze locaties, of bij onzorgvuldige grondwaterverlaging. Een indirecte verslechtering doet zich voor wanneer wijzigingen op het terrein de verschillende verspreidingsroutes (water, lucht, bodem) op korte of langere termijn bijkomend belasten.

Vanzelfsprekend moeten kadastrale werkzones worden afgebakend op basis van relevante concentratiecontouren.

Uit voorzorg en om de ongerustheid bij de inwoners weg te nemen, vraagt de gemeente om grondvrachten steeds af te dekken, ongeacht het statuut van de grond.

2. Saneringskans aangrijpen wanneer ze zich aandienen

De infrastructuurwerken zijn een enige kans om PFOS-verontreiniging binnen de werfzone maximaal te verwijderen. Dit gebeurt vandaag slechts ten dele: enkel de zwaarst verontreinigde grond gaat terug naar de vervuiler. Er blijft echter nog veel PFOS-grond liggen die vroeg of laat verder kan uitlogen naar diepere grondlagen en naar de omgeving, en daarom eveneens terug naar de vervuiler moet voor sanering. De huidige richtwaarde vrij gebruik (3 µg/kg ds) is een relevante ondergrens. Permanente stockage van verontreinigde grond onder constructies is niet duurzaam.

3. Geen verdere hypotheek op toekomstige sanering

Voortschrijdend inzicht in de verontreinigingstoestand en de humaan- en ecotoxische risico’s vraagt een bijsturing van het plan van aanpak.

We stellen vast dat er in het kader van de bouwvergunning in uitvoering kansen zijn gemist. Er is risicogrond (= grond die door uitloging de omgeving op korte of langere termijn kan verontreinigen, met risico’s voor mens en milieu) blijven liggen onder reeds gerealiseerde infrastructuur. Dit is een realiteit die we helaas zullen moeten aanvaarden.

Naar aanleiding van nog uit te voeren werken en bijkomende omgevingsvergunningen (met name de leefbaarheidsprojecten met landschappelijke geluidsbermen) zal de gemeente Zwijndrecht in haar advies als voorwaarde formuleren dat de verontreinigde laag onder de aan te voeren propere grond mee dient te worden gesaneerd, aangezien dit in een latere stadium niet meer mogelijk is.

4. Monitoring van voorzorgsmaatregelen

Zwijndrecht vraagt om de voorzorgsmaatregelen die Lantis neemt op de verschillende verspreidingsroutes (grondwaterverplaatsing, depositie via de lucht, uitloging), goed te monitoren, ook buiten de werfzone. Hiermee wordt de vraag die de gemeente sinds november 2019 stelt met betrekking tot de waterfase, uitgebreid naar bodem en lucht.

5. Bewaking van aansprakelijkheid

De gemeente vraag aan Lantis en de Vlaamse overheid om met alle middelen (= punten 1 tot 4) te voorkomen dat de aansprakelijkheid voor de verontreiniging elders komt te liggen dan bij de vervuiler, die finaal zal moeten instaan voor de verdere sanering van door PFOS aangetaste woon-, landbouw- en recreatiegebieden op grondgebied Zwijndrecht.

Meer info over PFAS-vervuiling

https://www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling

Gepubliceerd op vrijdag 2 juli 2021 11.46 u.
alert-box-close-text

Info over de PFOS-verontreiniging 

Meer info over PFOS